Biogramy znanych postaci Wo造nia. O鈔odek "Wo豉nie z Wo造nia" przygotowuje "Wo造雟ki S這wnik Biograficzny". Dlatego zwracamy si do wszystkich, kt鏎ym drogi jest Wo造, prosz帷 o biogramy wybitnych os鏏 zwi您anych z Wo造niem oraz o przesy豉nie wycink闚 i kopii artykul闚 nt. Wo造nia z prasy lokalnej, zw豉szcza z tzw. Ziem Odzyskanych. Osoby zwi您ane z Wo造niem proszone s o wype軟ienie ankiety i przes豉nie jej na adres: ks. Witold J霩ef Kowal闚, O鈔odek "Wo豉nie z Wo造nia" skr. poczt. 9, 34-520 Poronin, Polska lub e-mail: kovaliv@ostroh.uar.net
Blog > Komentarze do wpisu
Dany這 Szumuk

Materia ze "S這nika Dysydent闚":

http://www.karta.org.pl/Biogram1.asp%3FKategoriaID=43&ProduktID=232.html

Dany這 Szumuk (ur. 1914)

Dany這 Szumuk


Uczestnik walki narodowowyzwole鎍zej w szeregach *Ukrai雟kiej Armii Powsta鎍zej, cz這nek *Ukrai雟kiej Grupy Helsi雟kiej, autor samizdatu, przetrzymywany w wi瞛ieniach i 豉grach oko這 42 lat.
Urodzi si na Wo造niu we wsi Boremszczyzna (pow. lubomlski) w rodzinie ch這pskiej. Od dzieci雟twa styka si z niesprawiedliwo軼i. G堯wn warto軼i sta豉 si dla niego wolno嗆: sumienia, przekona, s這wa oraz niezawis這嗆 pa雟twowa. S康zi, 瞠 si陰 d捫帷 do realizacji tych idea堯w jest podziemna Komunistyczna Partia Zachodniej Ukrainy (KPZU), kt鏎a uznawa豉 polskie rz康y na tych terenach za re磨m okupacyjny. W wieku 17 lat wst徙i do KPZU i podj掖 walk z w豉dz.
20 stycznia 1934 zosta aresztowany, a 25 maja 1935 skazany przez s康 w Kowlu na 8 lat pozbawienia wolno軼i. Podczas pobytu w wi瞛ieniu, gdzie wi篥niowie polityczni z wy窺zym wykszta販eniem prowadzili wyk豉dy praktycznie z wszystkich dyscyplin wiedzy, Sz. przeszed kurs szko造 鈔edniej. W 1936 roku dzi瘯i amnestii dla wi篥ni闚 politycznych, skr鏂ono mu kar do 5 lat i 4 miesi璚y.
W 1939 roku wr鏂i do domu (w wyniku dzia豉 wojennych jego rodzinna miejscowo嗆 znalaz豉 si na terytorium ZSRR). W latach 1939-41 by cz這nkiem WKP(b). Na polecenie komitetu rejonowego uczy geografii w szkole. Wkr鏒ce z powodu r騜nic pogl康闚 zosta odsuni皻y od nauczania.
W 1940 roku zda egzaminy ko鎍owe w szkole 鈔edniej i rozpocz掖 studia pedagogiczne.
15 maja 1941 zosta aresztowany jako „brat wroga ludu" (starszy brat Sz. by aktywist legalnie dzia豉j帷ej w przedwojennej Polsce partii Sel-Rob - Ukrai雟kiej Socjalistycznej Organizacji Ch這psko-Robotniczej).
Z wi瞛ienia powo豉no go do Armii Czerwonej. Jako 穎軟ierz batalionu karnego uczestniczy w walkach. Rozkazem dow鏚ztwa cz這nkowie rodzin wi篥ni闚 politycznych oraz 穎軟ierze narodowo軼i niemieckiej zostali rozbrojeni. Sz. znalaz si w rozbrojonym batalionie. Wkr鏒ce dosta si do niewoli. Trafi do obozu koncentracyjnego dla je鎍闚 wojennych w Chorole (obw. po速awski), zdo豉 stamt康 uciec. W rodzinnych stronach zorganizowa oddzia partyzancki, kt鏎y w 1943 roku wszed w sk豉d *Ukrai雟kiej Armii Powsta鎍zej (UPA). Nie zgadzaj帷 si w zasadniczych sprawach z dow鏚ztwem UPA, odm闚i udzia逝 w akcjach zbrojnych. Wyk豉da na kursach wojskowych geografi ekonomiczn.
Po nadej軼iu Armii Radzieckiej latem 1944 dowodzi „grup ekspedycyjn" (pochidna hrupa) UPA w obw. 篡tomierskim. Wobec braku mo磧iwo軼i dalszej walki rozwi您a oddzia. W grudniu 1944 zosta aresztowany, a w 1945 roku skazany przez Trybuna Wojskowy Wojsk NKWD obw. 篡tomierskiego na podstawie art. 54, p. 1 kk USRR (*art. 58, p. 1 kk RFSRR) i art. 54 p. 2a kk USRR („zdrada ojczyzny") na najwy窺zy wymiar kary - rozstrzelanie, zamienione p騧niej na 20 lat 豉gr闚. Wyrok odbywa w obozie kator積iczym nr 3 w Norylsku. By jednym z organizator闚 powstania wi篥ni闚 w Norylsku w czerwcu-wrze郾iu 1953, za co zosta przeniesiony do *wi瞛ienia w豉dimirskiego. Powstanie opisa p騧niej w wydanych przez wydawnictwo *„Smo這skyp" wspomnieniach Za schidnym obrijem (Za horyzontem wschodnim).
W sierpniu 1956 na mocy decyzji Komisji Prezydium Rady Najwy窺zej ZSRR zosta zwolniony, wyrok anulowano. Powr鏂i na Ukrain. W okresie powstania w璕ierskiego i po jego st逝mieniu nasili造 si naciski KGB na by造ch wi篥ni闚 politycznych. Wszelkimi sposobami w豉dze stara造 si usun望 z Ukrainy Zachodniej ludzi uwa瘸nych za nieprawomy郵nych. Og這szono przesiedlenie do innych obwod闚 Ukrainy. Sz. wraz z rodzin (穎na i troje dzieci) wyjecha do obw. dniepropietrowskiego.
19 listopada 1957 zosta wezwany do KGB, gdzie zaproponowano mu wsp馧prac z „organami". Odm闚i. Nast瘼nego dnia w jego mieszkaniu przeprowadzono rewizj. Zabrano wszystkie r瘯opisy. 21 listopada zosta aresztowany i odwieziony do wi瞛ienia w ㄆcku. Przedstawiono mu kopie jego w豉snych list闚 i list闚 przyjaci馧, usi逝j帷 z wyrwanych z kontekstu s堯w i zda zmontowa grupow spraw o zdrad ojczyzny. Sz. omawia niekiedy w listach problemy, kt鏎e nurtowa造 go po wieloletnich kontaktach z komunistami, a potem z nacjonalistami. Ostatecznie postanowi nie mie do czynienia ani z jednymi, ani z drugimi. Pr鏂z tego 郵edczy wo造雟kiego KGB pr鏏owali doprowadzi do procesu *Organizacji Nacjonalist闚 Ukrai雟kich w obozie w Norylsku.
5 maja 1958 na zamkni皻ym posiedzeniu Wo造雟kiego S康u Obwodowego Sz. zosta skazany z art. 54, p. 10 kk USRR (*art. 58, p. 10 kk RFSRR) na 10 lat pozbawienia wolno軼i. Kar odbywa w Workucie, a nast瘼nie w Tajszecie (st. Wichoriewka). 20 pa寮ziernika 1960 przeniesiono go do *oboz闚 mordwi雟kich. Podczas rewizji w 1962 roku znaleziono tekst jego wspomnie, za co d逝窺zy czas sp璠zi w wi瞛ieniu obozowym. 21 pa寮ziernika 1967 zosta wywieziony do Kijowa, a 20 listopada tego samego roku zwolniony.
Od jesieni 1967 mieszka w Bohus豉wiu (obw. kijowski), pracowa jako str騜 w obozie pionierskim i dy簑rny marynarz w kombinacie zagospodarowywania pla w Kijowie.
W 1968 roku nawi您a kontakty z *„szestydesiatnykami", przede wszystkim z Iwanem Swit造cznym, Nadij Swit造czn i Jewhenem Swerstiukiem.
W 1970 roku uko鎍zy pisanie drugiej cz窷ci wspomnie, wydanych p騧niej na Zachodzie.
12 stycznia 1972 zosta kolejny raz aresztowany i oskar穎ny z art. 62, ust. 2 kk USRR (*art. 70, ust. 2 kk RFSRR) oraz z art. 187, p. 1 kk USRR (*art. 190, p. 1 kk RFSRR). Skonfiskowano jego wspomnienia, u Iwana Swit造cznego znaleziono list Sz., uznany za dokument programowy ruchu narodowowyzwole鎍zego. Inkryminowano mu ponadto kolporta artyku堯w Milovana D磨lasa i Iwana Dziuby.
Na rozprawie w dniach 5-7 lipca 1972 zosta skazany przez s康 obwodowy w Kijowie na 10 lat 豉gr闚 o *rygorze specjalnym i 5 lat zes豉nia. Uznano go za szczeg鏊nie niebezpiecznego recydywist. Kar odbywa pocz徠kowo w *obozach mordwi雟kich, a nast瘼nie w *obozach permskich.
10 pa寮ziernika 1972 opisa swoj spraw w li軼ie do Prezydium Rady Najwy窺zej ZSRR. Prosi o odebranie mu obywatelstwa radzieckiego: „ζtwiej mi b璠zie umiera [...] w ci篹kiej niewoli za granicami Ukrainy, nie b璠帷 obywatelem ZSRR". Pisma tej samej tre軼i z這篡 w 1973 i 1974 roku.
Podczas uwi瞛ienia uczestniczy w licznych akcjach protestacyjnych. Cieszy si w obozie powszechnym szacunkiem. W 1976 roku wszed do powo豉nego przez wi篥ni闚 komitetu, kt鏎y mia tworzy klimat wzajemnego szacunku i respektowania humanitarnych praw jednostki w鈔鏚 wi篥ni闚 politycznych o r騜nych orientacjach ideowych.
W 1978 roku zosta uznany za inwalid drugiej grupy. Wtedy te grupa wi篥ni闚 (Eduard Kuzniecow, O貫ksij Mur瞠nko, Mychaj這 Osadczyj, Wasyl Romaniuk) zwr鏂i豉 si do rz康u i parlamentu Kanady z pro軸 o „dziesi璚iokrotne wzmo瞠nie" wysi趾闚 w sprawie uwolnienia Sz., w zwi您ku z tragicznym stanem jego zdrowia. 3 listopada 1978 parlament Kanady jednog這郾ie przyj掖 rezolucj dotycz帷 stara o zwolnienie Sz. i umo磧iwienie mu emigracji do Kanady, gdzie mia krewnych.
W lutym 1979 zosta cz這nkiem *Ukrai雟kiej Grupy Helsi雟kiej. 30 grudnia 1979 opublikowano w samizdacie materia z okazji 65. rocznicy jego urodzin.
1 marca 1980 wraz z innymi wi篥niami podlegaj帷ymi *rygorowi specjalnemu zosta przeniesiony do os. Kuczyno (*obozy permskie). W 1982 roku przewieziono go na zes豉nie do wsi Karatobe (obw. uralski w Kazachstanie), gdzie przebywa do 4 stycznia 1987.
W 1987 roku, po 42 latach sp璠zonych w wi瞛ieniach, obozach i na zes豉niu, wyjecha do Kanady i osiad w Toronto.


Iryna Rapp (M..)


I.
Pere篡te i peredumane. Spohady ji rozdumy ukrajin鄂oho dysydenta-politwiaznia z rokiw b逝ka i borot惑y pid trioma okupacijamy Ukrajiny (1921-1981), Kyjiw 1998 (popr. i uzup. wydanie ksi捫ki Za schidnym obrijem, Paris-Baltimore, 1974). T. fragm. w: M. Siwicki, Dzieje konflikt闚 polsko-ukrai雟kich, t. 3, Warszawa 1994.

II.
J. Kuzniecow, Stariejszyj politkator瘸nin - Dani豉 ζwrientjewicz Szumuk, „Kontinient" 1980, nr 22.
H. Kasjanow, Nezhodni: ukrajin鄂a intelihencija w rusi oporu 1960-80-ch rokiw, Kyjiw 1995.
A. Rusnaczenko, Nacjonalno-wyzwolnyj ruch w Ukrajini. Seredyna 1950-ch - poczatok 1990-ch rokiw, Kyjiw 1998.
T. Batenko, „Ja powstaju, ot瞠, ja isnuju..." Politycznyj portret Iwana Hela. Narysy z istoriji ukrajin鄂oho ruchu oporu kincia 1950-ch - poczatku 1990-ch rokiw, Lwiw 1999.

wtorek, 05 maja 2009, kovaliv

Polecane wpisy

  • Ernst ALTHAUSEN

    Ernst ALTHAUSEN ALTHAUSEN Ernst (1862-1946), niemiecki pastor ewangelicki (lutera雟ki), autor prac po鈍i璚onych Niemcom na Wo造niu, misjonarz w鈔鏚 砰d闚. Urod

  • Uwaga: z這dzieje pomys堯w

    UWAGA: ZΜDZIEJE POMYS紟! Musimy napisa w pewnej przykrej dla nas sprawy. W sygnalnym numerze „Kresowego Serwisu Informacyjnego” przeczytali鄉y a

  • Marianna NIECICKA

    Marianna NIECICKA z Abramowicz闚, wdowa po Wojciechu – kapitanie wojsk polskich . Urodzi豉 si w 1782 r. Zmar豉 8 wrze郾ia 1842 r. w Hulczy na Wo造niu, p

uahistory Vesna Wo豉nie z Wo造nia - Волання з Волині

Promote Your Page Too